Inflation

Types by cause:

• Demand-pull: too much spending relative to output, often from rapid money and credit growth.
• Cost-push: higher input costs such as fuel, wages or imported goods.
• Imported inflation: very important for Nepal because of the open border and the fixed exchange rate with India, so Indian prices pass through strongly.

By speed: creeping, walking, galloping and hyperinflation. Related terms: deflation (falling prices), disinflation (slowing inflation), stagflation (high inflation with stagnant growth).

Measurement: year-on-year change in the consumer price index, also shown for food and non-food groups; the annual average is also reported.

NRB's role: price stability is a core objective under the NRB Act. Monetary Policy 2082/83 aimed to keep inflation around 5.0%; Monetary Policy 2083/84 projects inflation within 5.5%, noting that the ten-month average for 2082/83 was only 2.66% but year-on-year inflation reached 5.04% in Baisakh 2083 due to fuel and food prices.

NRB fights inflation by raising the policy rate, absorbing liquidity and tightening credit; it can ease when inflation is low.

Because the rupee is pegged to the Indian rupee, inflation in Nepal closely follows Indian inflation over time.

कारणअनुसार प्रकार:

• माग प्रेरित: उत्पादनको तुलनामा बढी खर्च, प्रायः छिटो मुद्रा र कर्जा वृद्धिबाट।
• लागत प्रेरित: इन्धन, ज्याला वा आयातित वस्तुको लागत बढ्दा।
• आयातित मुद्रास्फीति: खुला सिमाना र भारतसँगको स्थिर विनिमय दरका कारण नेपालका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण।

गतिअनुसार: मन्द, हिँड्ने, दौडने र अति मुद्रास्फीति। सम्बन्धित शब्द: मुद्रासंकुचन (मूल्य घट्नु), मुद्रास्फीति दर घट्नु, मुद्रास्फीतिजन्य मन्दी (उच्च मुद्रास्फीति र स्थिर वृद्धि)।

मापन: उपभोक्ता मूल्य सूचकाङ्कको वार्षिक बिन्दुगत परिवर्तन, खाद्य र गैरखाद्य समूहसहित; वार्षिक औसत पनि।

राष्ट्र बैंकको भूमिका: मूल्य स्थिरता ऐनअनुसार मुख्य उद्देश्य हो। मौद्रिक नीति २०८२/८३ ले मुद्रास्फीति ५.० प्रतिशतको हाराहारीमा राख्ने लक्ष्य लिएको थियो; मौद्रिक नीति २०८३/८४ ले मुद्रास्फीति ५.५ प्रतिशत भित्र रहने प्रक्षेपण गरेको छ र २०८२/८३ को दश महिनाको औसत २.६६ प्रतिशत मात्र भए पनि इन्धन र खाद्यान्नका कारण २०८३ वैशाखमा वार्षिक बिन्दुगत मुद्रास्फीति ५.०४ प्रतिशत पुगेको उल्लेख गरेको छ।

मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न राष्ट्र बैंकले नीतिगत दर बढाउने, तरलता खिच्ने र कर्जा कडा बनाउने गर्छ।

नेपाली रुपैयाँ भारतीय रुपैयाँसँग आबद्ध भएकाले नेपालको मुद्रास्फीति समयक्रममा भारतको मुद्रास्फीतिसँग नजिकबाट जोडिन्छ।