Stagflation

Cause: usually an adverse supply shock, such as a sharp rise in oil prices, which raises production costs (cost-push inflation) while reducing output. Poor policy, such as excessive money growth combined with rigid wages, can make it worse.

Historical example: the 1970s oil shocks in the US and Europe produced high inflation and high unemployment together, which contradicted the simple Phillips curve trade-off.

Policy dilemma:

• Tight monetary policy lowers inflation but deepens the slowdown.
• Expansionary policy supports output but worsens inflation. So policymakers prefer supply-side measures: improving productivity, easing bottlenecks, diversifying energy sources, and anchoring inflation expectations.

Relevance for Nepal: as an import-dependent economy, Nepal is exposed to oil and food price shocks from abroad, which can raise inflation even when domestic demand and output are weak.

कारण: प्रायः तेलको मूल्य एक्कासि बढ्ने जस्ता प्रतिकूल आपूर्ति धक्का, जसले उत्पादन लागत बढाउँछ (लागत-धकेल मुद्रास्फीति) र उत्पादन घटाउँछ। अत्यधिक मुद्रा विस्तार र कडा ज्याला संरचनाले झन् बिगार्छ।

ऐतिहासिक उदाहरण: सन् १९७० को तेल संकटमा अमेरिका र युरोपमा उच्च मुद्रास्फीति र उच्च बेरोजगारी सँगै देखियो, जसले साधारण फिलिप्स वक्र लाई गलत देखायो।

नीतिगत दुविधा:

• कडा मौद्रिक नीतिले मुद्रास्फीति घटाउँछ तर मन्दी गहिर्याउँछ।
• विस्तारकारी नीतिले उत्पादनलाई सघाउँछ तर मुद्रास्फीति बढाउँछ। त्यसैले आपूर्ति पक्षका उपाय: उत्पादकत्व वृद्धि, अवरोध हटाउने, ऊर्जाका स्रोत विविधीकरण र मुद्रास्फीतिको अपेक्षा स्थिर राख्ने।

नेपालमा: आयातमा निर्भर भएकाले तेल र खाद्यान्नको विदेशी मूल्य धक्काले स्वदेशी माग र उत्पादन कमजोर हुँदा पनि मुद्रास्फीति बढाउन सक्छ।