Deflation

Causes: fall in aggregate demand (recession, tight money, falling credit), rise in productivity or supply, falling import prices, or a strong currency.

Why harmful deflation is dangerous:

• consumers postpone purchases expecting lower prices, cutting demand further;
• the real burden of debt rises, so borrowers default more, hurting banks' asset quality;
• firms' revenues fall, leading to wage cuts and unemployment;
• policy rates cannot fall much below zero, limiting monetary policy (liquidity trap).

This spiral is called a deflationary spiral; Japan in the 1990s-2000s is the classic example.

Good vs bad deflation: falling prices from productivity gains can be benign; falling prices from collapsing demand are harmful.

Policy response: expansionary monetary policy (rate cuts, liquidity injection) and expansionary fiscal policy (higher spending, tax cuts).

For Nepal, sustained deflation is rare; the more common issue is inflation linked to India and supply shocks.

कारण: समग्र माग घट्नु (मन्दी, कडा मौद्रिक नीति, कर्जा घट्नु), उत्पादकत्व वा आपूर्ति बढ्नु, आयात मूल्य घट्नु वा मुद्रा बलियो हुनु।

हानिकारक अपस्फीतिको खतरा:

• मूल्य अझ घट्ने आशामा उपभोक्ताले खरिद पछि सार्छन्, माग झन् घट्छ;
• ऋणको वास्तविक भार बढ्छ, ऋणी डुब्ने बढ्छ र बैंकको कर्जा गुणस्तर बिग्रन्छ;
• कम्पनीको आम्दानी घट्दा ज्याला कटौती र बेरोजगारी बढ्छ;
• नीतिगत दर शून्यभन्दा धेरै तल झार्न नसकिने भएकाले मौद्रिक नीति सीमित हुन्छ (तरलता पासो)।

यसलाई अपस्फीतिक चक्र भनिन्छ; सन् १९९०-२००० को जापान यसको उदाहरण हो।

राम्रो र नराम्रो अपस्फीति: उत्पादकत्व बढेर मूल्य घट्नु सामान्यतया हानिरहित हुन्छ; माग खस्केर मूल्य घट्नु हानिकारक हुन्छ।

नीतिगत उपाय: विस्तारकारी मौद्रिक नीति (दर कटौती, तरलता प्रवाह) र विस्तारकारी वित्त नीति।

नेपालमा लामो अपस्फीति दुर्लभ छ; भारत र आपूर्तिसँग जोडिएको मुद्रास्फीति बढी सामान्य समस्या हो।