Fiscal (Budget) Deficit

Measures:

• Fiscal deficit = total expenditure − (revenue + grants) = total borrowing requirement.
• Primary deficit = fiscal deficit − interest payments; it shows the deficit from current policy, excluding past debt.
• Revenue (current) deficit = current expenditure − revenue; a revenue deficit means borrowing is used even for day-to-day spending.

Financing: domestic borrowing (T-bills, development bonds, savings bonds), external loans, and in extreme cases central bank borrowing (deficit financing, which can be inflationary).

Effects:

• A moderate deficit spent on capital projects can raise growth.
• Large or persistent deficits increase public debt and interest burden, can crowd out private credit, raise interest rates, and may fuel inflation and external imbalances.

It is usually expressed as a percentage of GDP to compare across years.

मापन:

• बजेट (वित्तीय) घाटा = कुल खर्च − (राजस्व + अनुदान) = कुल ऋण आवश्यकता।
• प्राथमिक घाटा = वित्तीय घाटा − ब्याज भुक्तानी; विगतको ऋणबाहेक हालको नीतिबाट भएको घाटा देखाउँछ।
• राजस्व (चालु) घाटा = चालु खर्च − राजस्व; यस्तो घाटा हुनु भनेको दैनिक खर्चका लागि पनि ऋण लिनु हो।

पूर्ति: आन्तरिक ऋण (ट्रेजरी बिल, विकास ऋणपत्र, बचतपत्र), बाह्य ऋण र चरम अवस्थामा केन्द्रीय बैंकबाट ऋण (घाटा वित्त, जसले मुद्रास्फीति बढाउन सक्छ)।

प्रभाव:

• पुँजीगत आयोजनामा खर्च हुने सीमित घाटाले आर्थिक वृद्धि बढाउन सक्छ।
• ठूलो र निरन्तर घाटाले सार्वजनिक ऋण र ब्याज भार बढाउँछ, निजी कर्जा विस्थापित गर्न सक्छ, ब्याजदर बढाउँछ र मुद्रास्फीति तथा बाह्य असन्तुलन ल्याउन सक्छ।

वर्षबीच तुलनाका लागि यसलाई प्रायः GDP को प्रतिशतमा व्यक्त गरिन्छ।