Economic Liberalisation and Globalisation

Liberalisation measures: deregulation of industry and prices, interest rate liberalisation, opening sectors to private and foreign investment, trade liberalisation (lower tariffs, fewer quotas), currency convertibility, and privatisation of state enterprises.

Nepal's experience: liberalisation gathered pace from the mid-1980s and especially in the 1990s with the Industrial Policy, privatisation of public enterprises, entry of joint-venture and private banks, freeing of interest rates, current account convertibility, and capital market reforms. Nepal joined the WTO on 23 April 2004.

Benefits: competition and efficiency, more choice, foreign investment and technology, growth of banking, telecom, aviation and services.

Costs and criticisms: competition hurt domestic industry, widening trade deficit, rising inequality, exposure to external shocks, and dependence on remittance.

Globalisation channels: trade, FDI, portfolio flows, migration and remittance, technology and information, and international institutions (WTO, IMF, World Bank).

उदारीकरणका उपाय: उद्योग र मूल्यमा नियन्त्रण हटाउने, ब्याजदर उदारीकरण, निजी र विदेशी लगानी खुला गर्ने, व्यापार उदारीकरण (भन्सार घटाउने, कोटा हटाउने), मुद्रा परिवर्त्यता र सार्वजनिक संस्थानको निजीकरण।

नेपालको अनुभव: २०४० को दशकको मध्यदेखि र विशेषगरी २०४८ पछि औद्योगिक नीति, सार्वजनिक संस्थानको निजीकरण, संयुक्त लगानी र निजी बैंकको प्रवेश, ब्याजदर स्वतन्त्र, चालु खाता परिवर्त्यता र पुँजी बजार सुधारसँगै उदारीकरण तीव्र भयो। नेपाल २३ अप्रिल २००४ मा विश्व व्यापार संगठनको सदस्य बन्यो।

फाइदा: प्रतिस्पर्धा र दक्षता, बढी विकल्प, विदेशी लगानी र प्रविधि, बैंकिङ, दूरसञ्चार, उड्डयन र सेवा क्षेत्रको विस्तार।

बेफाइदा: प्रतिस्पर्धाले स्वदेशी उद्योग कमजोर, व्यापार घाटा विस्तार, असमानता, बाह्य धक्काप्रति संवेदनशीलता र विप्रेषणमा निर्भरता।

विश्वव्यापीकरणका माध्यम: व्यापार, प्रत्यक्ष विदेशी लगानी, पोर्टफोलियो लगानी, बसाइँसराइ र विप्रेषण, प्रविधि र सूचना तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्था (WTO, IMF, विश्व बैंक)।