Currency Management

Legal basis: under the NRB Act 2058, the monetary unit of Nepal is the rupee (Section 51), and NRB has the sole right to issue banknotes and coins in Nepal (Section 52). NRB's Currency Management Department carries out this work.

Main activities:

• forecasting currency demand and ordering printing of notes and minting of coins,
• holding currency in NRB vaults and currency chests (नोटकोष) in different places,
• issuing currency to banks and receiving surplus or soiled notes back,
• sorting, checking for counterfeits and destroying unfit notes,
• public awareness of security features and clean note use.

Link to monetary policy: currency in circulation is the largest part of reserve money, and demand for cash rises sharply during festivals such as Dashain and Tihar, draining liquidity from banks.

For CRR purposes, cash in transit to NRB currency chests where NRB has no office can be counted, with proof of deposit and withdrawal (Directive 13).

कानुनी आधार: नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ अनुसार नेपालको मौद्रिक एकाइ रुपैयाँ हो (दफा ५१) र नेपालभित्र बैंक नोट र सिक्का निष्कासन गर्ने एकाधिकार राष्ट्र बैंकलाई छ (दफा ५२)। राष्ट्र बैंकको मुद्रा व्यवस्थापन विभागले यो काम गर्छ।

मुख्य काम:

• मुद्राको माग अनुमान गरी नोट छपाइ र सिक्का टकमरी गराउने,
• राष्ट्र बैंकका ढुकुटी र विभिन्न स्थानका नोटकोषमा मुद्रा राख्ने,
• बैंकलाई मुद्रा निष्कासन गर्ने र अधिक वा मैला नोट फिर्ता लिने,
• नोट छुट्याउने, नक्कली नोट जाँच्ने र चलनयोग्य नभएका नोट नष्ट गर्ने,
• सुरक्षण विशेषता र सफा नोट प्रयोगबारे जनचेतना।

मौद्रिक नीतिसँग सम्बन्ध: चलनचल्तीको मुद्रा सञ्चित मुद्राको सबैभन्दा ठूलो अंश हो र दशैं–तिहार जस्ता चाडमा नगदको माग बढ्दा बैंकबाट तरलता बाहिरिन्छ।

अनिवार्य मौज्दात गणनामा राष्ट्र बैंकको कार्यालय नभएका ठाउँका नोटकोषमा जम्मा हुने मार्गस्थ नगद प्रमाणसहित समावेश गर्न सकिन्छ (इ.प्रा. निर्देशन नं. १३)।