Cash and Vault Management

Cash is a bank's most theft-prone asset, so vault work follows strict controls.

Key controls

• Dual control (joint custody): the vault opens only with two keys or codes held by two different officers; neither can open it alone. Key handover is recorded.
• Opening and closing procedure: done jointly at set times, with entries in the vault register and in/out register.
• Cash limits: tellers hold only a set limit; excess goes to the vault, and the vault holds only up to its insured limit, with surplus sent to a currency chest or NRB.
• Day-end: cash is counted, tallied with the cash journal, ledger and main control ledger, and reported.
• Physical security: CCTV, alarm, fire protection, armed guards and insurance of cash in vault and in transit.

Cash handling at counters Verify notes for counterfeits, sort them as fit or unfit, follow the clean note policy, and never leave cash unattended.

These topics appear directly in the RBB paper (vault key handling, vault register, currency chest transactions).

नगद बैंकको सबैभन्दा बढी चोरी जोखिम भएको सम्पत्ति हो, त्यसैले ढुकुटीको काम कडा नियन्त्रणमा हुन्छ।

मुख्य नियन्त्रण

• दोहोरो नियन्त्रण (संयुक्त जिम्मा): दुई फरक अधिकृतसँग रहेका दुई साँचो वा कोडले मात्र ढुकुटी खुल्छ; एक्लैले खोल्न सक्दैन। साँचो बरबुझारथ अभिलेख गरिन्छ।
• खोल्ने र बन्द गर्ने प्रक्रिया: तोकिएको समयमा संयुक्त रूपमा गरिन्छ र ढुकुटी मौज्दात रजिस्टर तथा प्रवेश/निकासा रजिस्टरमा प्रविष्टि हुन्छ।
• नगद सीमा: टेलरले तोकिएको सीमासम्म मात्र नगद राख्छन्; बढी रकम ढुकुटीमा र ढुकुटीमा बिमा सीमाभन्दा बढी भए नोटकोष वा राष्ट्र बैंकमा पठाइन्छ।
• दिनको अन्त्य: नगद गनेर नगद जर्नल, लेजर र मुख्य नियन्त्रण लेजरसँग भिडाई प्रतिवेदन गरिन्छ।
• भौतिक सुरक्षा: सीसीटीभी, अलार्म, आगलागीबाट सुरक्षा, हतियारसहितको सुरक्षा गार्ड र ढुकुटी तथा मार्गस्थ नगदको बिमा।

काउन्टरमा नगद कारोबार नक्कली नोट जाँच्ने, चलनयोग्य र अयोग्य छुट्याउने, सफा नोट नीति पालना गर्ने र नगद कहिल्यै असुरक्षित नछाड्ने।

यी विषय राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको पाठ्यक्रम (ढुकुटी साँचो, ढुकुटी रजिस्टर, नोटकोष कारोबार) मा सिधै सोधिन्छन्।