Financial Literacy

Financial literacy is the demand side of financial inclusion: access alone does not help if customers cannot compare products, understand interest and fees, or avoid fraud.

Components

• Knowledge: interest, inflation, risk and return, how bank products work.
• Skills: budgeting, record keeping, using digital channels safely.
• Attitude and behaviour: saving regularly, borrowing within capacity, repaying on time.

NRB framework in Nepal

• NRB has issued a Financial Literacy Framework (2022 version) to standardise literacy work across regulators and BFIs.
• Directive 20 of the Unified Directive makes financial literacy programmes compulsory for licensed institutions, asks them to keep the public informed about their services, and requires them to implement NRB's Financial Literacy Guidelines, 2078 and report as prescribed in that guideline.
• NRB's Monetary Policy 2082/83 asked BFIs to run literacy campaigns on consumer protection, customer and bank responsibilities, credit management, interest rates, comparing financial services and digital banking.

वित्तीय साक्षरता वित्तीय समावेशीकरणको माग पक्ष हो: ग्राहकले सेवा तुलना गर्न, ब्याज र शुल्क बुझ्न वा ठगीबाट बच्न सकेनन् भने पहुँच मात्र पर्याप्त हुँदैन।

अवयव

• ज्ञान: ब्याज, मुद्रास्फीति, जोखिम र प्रतिफल, बैंकका सेवा कसरी चल्छन्।
• सीप: बजेट बनाउने, अभिलेख राख्ने, डिजिटल माध्यम सुरक्षित रूपमा प्रयोग गर्ने।
• धारणा र व्यवहार: नियमित बचत, क्षमताभित्र ऋण र समयमै भुक्तानी।

नेपालमा राष्ट्र बैंकको संरचना

• नियामक निकाय र बैंक तथा वित्तीय संस्थाका साक्षरता कार्यक्रमलाई एकरूप बनाउन राष्ट्र बैंकले वित्तीय साक्षरता संरचना (२०२२ संस्करण) जारी गरेको छ।
• एकीकृत निर्देशन नं. २० ले इजाजतपत्रप्राप्त संस्थाका कार्यक्रममा वित्तीय साक्षरता अनिवार्य गरेको छ, आफ्ना सेवाबारे सर्वसाधारणलाई सुसूचित गराउन भनेको छ र वित्तीय साक्षरता मार्गदर्शन, २०७८ लागू गरी तोकिएको विवरण पेश गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ।
• मौद्रिक नीति २०८२/८३ ले ग्राहक संरक्षण, ग्राहक र बैंकको दायित्व, कर्जा व्यवस्थापन, ब्याजदर, वित्तीय सेवाको तुलना र डिजिटल बैंकिङमा अभियानका रूपमा साक्षरता कार्यक्रम चलाउन भनेको थियो।